Stomatolog Saska Kepa - Opieka stomatologiczna w ciążyOPIEKA STOMATOLOGICZNA W CIĄŻY

Niejednokrotnie spotykam się z pytaniem, jak dbać o zęby podczas ciąży, co zrobić, żeby zapobiec pogorszeniu się w tym czasie stanu jamy ustnej. Są to bardzo ważne pytania. Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że zdrowie jamy ustnej ma znaczący wpływ na stan zdrowia dziecka, matki oraz przebieg porodu.

Kobiety, które przed ciążą prawidłowo przestrzegały higieny jamy ustnej, rzadziej miewają problemy z dziąsłami i zębami podczas ciąży. W związku z tym zalecana jest wizyta u dentysty w czasie planowania potomstwa , w celu upewnienia się o całkowitym zdrowiu jamy ustnej i właściwej higienie. Kolejna wizyta kontrolna potrzebna jest w pierwszym i trzecim trymestrze ciąży. Z kolei leczenie stomatologiczne proponujemy w drugim, najbardziej stabilnym trymestrze . Pierwszy trymestr nie jest wskazany do planowego leczenia ze względu na niekorzystny wpływ niektórych leków na organogenezę, czyli rozwój organów płodu oraz statystycznie większe ryzyko poronienia w pierwszych trzech miesiącach. Natomiast trzeci trymestr to większe ryzyko wystąpienia ewentualnego przedwczesnego porodu. Oczywiście przy zachowaniu odpowiednich środków ostrożności, a przede wszystkim wiedzy dentysty o ciąży, leczenie jest dopuszczalne przez całe dziewięć miesięcy. Poinformowany lekarz będzie dobierał leki i znieczulenia bezpieczne dla dziecka i mamy, jak również będzie unikał wykonywania zdjęć rtg, chyba że wystąpią wskazania życiowe do takiego badania.

W tym miejscu chciałabym uspokoić kobiety ciężarne, które nie są pewne czy znieczulać się do leczenia w ciąży. Jak najbardziej tak. O wiele bardziej szkodliwy jest wzrost poziomu adrenaliny spowodowany lękiem przed dentystą lub bólem, w przeciwieństwie do odpowiednio dobranego środka znieczulającego.

Zmiany hormonalne zachodzące w ciąży wpływają na układ odpornościowy kobiety , czego skutkiem może być słabsza obrona jamy ustnej przed kamieniem i płytką nazębną, co usposabia do chorób dziąseł i próchnicy. Z kolei stan zębów i dziąseł ciężarnej ma wpływ na zdrowie dziecka. Choroba przyzębia, nawet powierzchowne zapalenie dziąseł spowodowane obecnością płytki nazębnej, może być przyczyną niskiej wagi urodzeniowej dziecka i przedwczesnego porodu. Badania wskazują, że 18 na 1000 przedwczesnych porodów jest spowodowane chorobą przyzębia matki.

Pod koniec pierwszego, lub w drugim trymestrze ciąży może pojawić się zapalenie dziąseł spowodowane zmianami hormonalnymi. Objawy to krwawienie dziąseł, szczególnie podczas szczotkowania, nieznaczny ból, zaczerwienienie oraz obrzęk. Obrzęk czasem może być dość znaczny i powodować występowanie guzów ciążowych, czyli obfitych rozrostów dziąsła. Dolegliwości te wymagają właściwej higieny jamy ustnej, stosowania odpowiednich past, płynów oraz szczotek do zębów. Znikają wraz z urodzeniem dziecka.

Ciąża może spowodować pogorszenie się istniejącej choroby przyzębia. W skrajnych przypadkach może prowadzić wtedy do utraty zębów.

Kolejny problem to wymioty i refluks pojawiające się na początku ciąży. Za to również odpowiedzialne są zmiany hormonalne, powodujące rozluźnienie zwieracza przełyku. Wymioty i cofająca się treść żołądkowa to źródło mocnych kwasów. Kwasy obecne w ślinie mają negatywny wpływ na szkliwo i mogą zwiększać ryzyko próchnicy i erozji.

W przypadku takich dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego sugerujemy:

- nie szczotkować zębów bezpośrednio po wymiotach. Kwasy są obecne w ślinie około godziny , zanim ulegną zobojętnieniu. Szczotkowanie w tym czasie powoduje ścieranie się szkliwa, szczególnie w okolicach przyszyjkowych i na powierzchniach żujących.

-bezpośrednio po wymiotach wypłukać jamę ustną wodą lub mlekiem

-używać płukanek fluorkowych oraz tabletek do ssania neutralizujących kwasy

Inny problem dotyczący wymiotów i nudności jest taki, że ciężarne unikają mycia zębów w okolicy trzonowców lub skracają czas szczotkowania, co także zwiększa ryzyko próchnicy.

Proponujemy:

-używać szczoteczki do zębów z małą główką

-myć zęby powoli, nie spieszyć się, często wypluwając ślinę

-skupić się na szczotkowaniu, np. zamykając oczy i oddychać regularnie

-odwrócić uwagę, np. słuchając muzyki

-dobrać odpowiedni dla siebie smak pasty do zębów

-nakładać mniej pasty

Kolejne zagadnienie to zmiana nawyków żywieniowych, podjadanie między posiłkami i w nocy. Nadmierna chęć podjadania kwaśnych i słodkich przekąsek zwiększa ryzyko próchnicy.

Nasze rady :

-wybierać przekąski o małej ilości lub bez cukru

-zamienić słodycze na świeże owoce

-po jedzeniu płukać jamę ustną wodą lub mlekiem

-umyć zęby po słodkiej przekąsce

Podczas ciąży wzrasta zapotrzebowanie na witaminy oraz makro i mikroelementy. Większość z nich ma związek ze stanem zębów i dziąseł matki i rozwijającego się dziecka. Jedne z ważniejszych to wapń i witamina D3. Zaleca się zwiększenie spożycia wapnia. Potrzebują go kości i zęby mamy i dziecka. Źródła wapnia to m.in. mleko , sery oraz jogurty.

Witamina D bierze udział w gospodarce wapniowej, a spożycie jej można zwiększyć jedząc ser żółty, orzechy, ryby, jaja oraz oczywiście jak najwięcej przebywać na słońcu, co pobudza produkcję witaminy D3.

Na zakończenie chciałabym podkreślić to, co powtarzam moim ciężarnym pacjentkom- powszechnie panująca opinia na temat utraty zębów podczas ciąży jest tylko przesądem. Oczywiście ciąża wiele zmienia i ma wpływ na stan jamy ustnej, ale jednak jest to stan fizjologiczny a nie choroba, więc odpowiednia wiedza na ten temat pozwoli walczyć ze skutkami nawyków, zachcianek oraz zmian hormonalnych i fizjologicznych zachodzących w tym czasie.

Dlatego jeszcze raz podkreślam jak ważne jest poinformowanie o ciąży swojego dentystę. Będzie wtedy miał szansę udzielić wskazówek, jak należy zachować zdrową jamę ustną podczas ciąży , a także, co bardzo ważne, nie będzie stosował leków i badań szkodliwych dla przyszłej mamy i jej dziecka.

lek. stom. Agnieszka Wieczorek